Busłowe łapy: jak zrobić podlaski wypiek drożdżowy w kształcie bocianich łap

Busłowe łapy to obrzędowe pieczywo drożdżowe z Podlasia, formowane w kształt bocianich łap z trzema lub czterema palcami. Nazwa pochodzi od białoruskiego słowa „busieł”, czyli bocian. Wypiek przygotowuje się w Wielkim Poście, a tradycyjnie wiąże się go ze Zwiastowaniem Najświętszej Marii Panny, które w kalendarzu wschodnim wypada w okolicy powrotu bocianów. W 2021 roku busłowe łapy trafiły na Listę Produktów Tradycyjnych.

Co to są busłowe łapy

Busłowe łapy to drożdżowe pieczywo obrzędowe w kształcie bocianich łap, z trójkątnymi, rozłożonymi palcami. Nazwa wzięła się od białoruskiego „busieł” (bocian), bo region ma korzenie białoruskie. To wypiek z północnego Podlasia, z okolic Bielska Podlaskiego. Bocian jest tu symbolem szczęścia i opiekunem gospodarstwa, dlatego pieczywu nadaje się kształt jego łapy.

16 listopada 2021 roku busłowe łapy zostały wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych, co potwierdza ich regionalny, dziedziczony charakter.

Skąd się wzięła tradycja busłowych łap

Busłowe łapy piecze się w Wielkim Poście i łączy ze Zwiastowaniem Najświętszej Marii Panny, nazywanym po wschodniemu Błahowieszczeniem. Święto to w kalendarzu juliańskim wypada 25 marca, a według liczenia gregoriańskiego 7 kwietnia, czyli w czasie, gdy wracają bociany. Stąd wzięło się powiązanie wypieku z tym ptakiem.

Z busłowymi łapami wiążą się ludowe zwyczaje. Pieczywo wkładano do bocianich gniazd, a w cieście chowano monetę, którą miały znaleźć dzieci. Bocian uchodził za znak szczęścia i opiekuna domostwa, więc wypiek miał wymiar życzeniowy, a nie tylko kulinarny.

Jak zrobić busłowe łapy krok po kroku

Busłowe łapy robi się z ciasta drożdżowego, które wyrabia się na elastyczne, formuje w kształt łapy z palcami i przygotowuje na dwa sposoby: pieczony albo smażony. Ciasta się nie słodzi, bo to pieczywo postne, a nie ciasto deserowe.

Zacznij od rozczynu: połącz drożdże z cukrem i ciepłym mlekiem lub wodą i odczekaj, aż ruszą. Zagnieć ciasto na elastyczne, a pod koniec dodaj roztopione masło lub olej oraz sól. Część przepisów dodaje też startą marchew. Odstaw na około godzinę, aż urośnie. Z wyrośniętego ciasta formuj łapy z trzema lub czterema rozłożonymi palcami.

Co do obróbki, w źródłach występują dwa warianty i oba są spotykane:

Wariant pieczony: uformowane łapy układasz na blasze i pieczesz w piekarniku. To wersja opisywana między innymi przy okazji wpisu na Listę Produktów Tradycyjnych.

Wariant smażony: łapy smaży się na głębokim tłuszczu, podobnie jak racuchy czy pączki. Ten sposób również pojawia się w przekazach o busłowych łapach.

Dawniej, gdy był to wypiek ściśle postny, używano mąki żytniej pytlowej i wody. Dziś najczęściej robi się je z mąki pszennej na drożdżach.

Busłowe łapy a inne regionalne wypieki drożdżowe

Busłowe łapy to jeden z regionalnych wypieków drożdżowych, które warto znać przy organizacji warsztatów w kole. Inny przykład z zupełnie innego regionu to szneki z glancem, wielkopolskie lukrowane drożdżówki. Zestawienie obu pokazuje, jak różnie wygląda tradycja ciasta drożdżowego w zależności od części Polski.

Najczęstsze pytania

Co oznacza nazwa „busłowe łapy”?
„Busieł” to po białorusku bocian. Nazwa odnosi się do kształtu wypieku, który przypomina bocianią łapę.

Kiedy piecze się busłowe łapy?
W Wielkim Poście, w powiązaniu ze Zwiastowaniem Najświętszej Marii Panny, czyli w okresie powrotu bocianów.

Czy busłowe łapy są słodkie?
Nie. Ciasta się nie słodzi, bo to pieczywo postne, a nie ciasto deserowe.

Piec czy smażyć busłowe łapy?
Spotyka się oba warianty. Część przekazów opisuje wersję pieczoną w piekarniku, część smażoną na głębokim tłuszczu.

Czy busłowe łapy są produktem tradycyjnym?
Tak. 16 listopada 2021 roku zostały wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych.