Spis treści

Konflikt w kole rozwiązuje się wewnątrz koła, nie przez urząd. ARiMR nadzoruje finanse i dokumenty, a nie spory między członkiniami. Zacznij od rozmowy i mediacji. Dopiero gdy to nie działa, sięgnij po narzędzia statutowe: zebranie członków jest najwyższym organem koła i może rozstrzygnąć sporną sprawę uchwałą, a w skrajnym przypadku zawiesić lub odwołać członka zarządu. Warunek jest jeden: wszystko zgodnie ze statutem i z protokołem.

Najpierw rozmowa, nie procedura

Większość sporów w kole nie wymaga ani uchwał, ani głosowań. Podważanie autorytetu przewodniczącej zwykle nie bierze się ze złej woli, tylko z napięcia między dwiema wizjami koła. Zanim ktokolwiek sięgnie po statut, warto rozbroić emocje.

Pokazuje to przykład z naszej praktyki. W jednym z kół ostry spór wybuchł podczas przygotowań do Jarmarku Gminnego. Starsza część koła chciała tradycji: bigosu, sernika, śpiewu. Młodsze członkinie parły ku nowoczesności, czyli wege-burgerom, mediom społecznościowym, jodze. Kłótnia o menu szybko zamieniła się w oskarżenia o zacofanie z jednej strony i niszczenie tradycji z drugiej. Dwie ważne dla koła kobiety zagroziły odejściem.

Przewodnicząca zwołała spotkanie kryzysowe i wprowadziła jedną zasadę: zakaz rozmów o jarmarku. Zamiast tego każda grupa miała wymienić trzy rzeczy, które ceni w drugiej. To oczyściło atmosferę. Starsze panie doceniły sprawność młodych w obsłudze komputera i pisaniu wniosków o dotacje. Młodsze przyznały, że bez tradycji i doświadczenia seniorek koło straci tożsamość. Spór rozbroiła zmiana tematu z „kto ma rację” na „co cenimy u siebie nawzajem”, zanim ktokolwiek pomyślał o głosowaniu.

To nie jest kryzys wartości, tylko kryzys komunikacji. Dwa pokolenia mówią różnymi językami. Koła, którym się udaje, nie szukają zgniłego kompromisu, tylko łączą kompetencje: starsze pokolenie wnosi tożsamość i fundament kulturowy, młodsze narzędzia do jego promocji. Klucz to przejście od rywalizacji o rację do partnerstwa opartego na poznawaniu swoich mocnych stron.

Kiedy rozmowa nie wystarcza: zebranie członków decyduje

Jeśli mediacja zawiedzie, a spór blokuje pracę koła, najwyższym organem rozstrzygającym jest zebranie członków, nie przewodnicząca i nie urząd. To zebranie podejmuje decyzje w sprawach, których statut nie przypisał innym organom, a każda członkini ma jeden głos. Sporną sprawę można po prostu rozstrzygnąć uchwałą całego koła.

Jeżeli konflikt dotyczy samego zarządu, zebranie ma dalej idące uprawnienia. To ono wybiera i odwołuje członków zarządu, w tym przewodniczącą. Może też zawiesić członka zarządu w czynnościach, jeśli jego działalność jest sprzeczna z prawem lub statutem. Decyzja należy do całego koła, nie do jednej osoby.

Co, gdy zarząd nie chce zwołać zebrania

Bywa, że zebranie nie zostaje zwołane, bo blokuje to ta sama osoba, której konflikt dotyczy. Ustawa daje na to radę. Co najmniej trzy członkinie koła mogą złożyć pisemne żądanie zwołania zebrania, podając w nim cel. Zebranie musi się wtedy odbyć w ciągu trzech tygodni od wniesienia żądania. Jeśli wasz statut wymaga większej liczby osób, trzeba zebrać tyle podpisów, ile w nim zapisano.

Ważne: zebranie może podejmować uchwały tylko w sprawach z porządku obrad podanego członkom wcześniej, w sposób i w terminie określonym w statucie. Odwołania ani zawieszenia nie da się przegłosować z zaskoczenia. Temat musi być w porządku obrad, o którym wszystkie członkinie wiedziały przed zebraniem.

Jaką większością i w jaki sposób się głosuje

Tu wiele zależy od tego, jaki statut przyjęło wasze koło. Jeśli działacie na statucie wzorcowym, uchwały zapadają zwykłą większością głosów w głosowaniu jawnym, a na wniosek członkini zarządza się głosowanie tajne. Jeśli macie własny statut, sprawdźcie go: może przewidywać próg kwalifikowany, na przykład dwie trzecie głosów. Zasada jest prosta: większość ustala wasz statut, więc to do niego trzeba zajrzeć w pierwszej kolejności. Jeśli nie wiecie, kto i jak podpisuje uchwałę po głosowaniu, wyjaśniamy to w osobnym tekście o tym, kto podpisuje uchwałę KGW.

Czy ARiMR rozsądzi nasz spór

Nie. Prezes ARiMR sprawuje nad kołami nadzór formalno-finansowy. Bada rzetelność sprawozdań, kontroluje dokumenty, protokoły zebrań, listy obecności i zgodność z ustawą, a kontrola może sięgnąć nawet pięć lat wstecz. Agencja nie ocenia jednak, która z pań ma rację, i nie rozsądza personalnych tarć. Spór wewnętrzny rozwiązuje samo koło.

ARiMR wkracza dopiero wtedy, gdy konflikt przeniesie się na dokumenty i rejestr. Jeśli zmienicie skład zarządu, zmianę trzeba zgłosić do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich w ciągu 30 dni, składając wniosek o zmianę wpisu do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR właściwego dla siedziby koła. Rozbieżność, w której rejestr wskazuje jedną przewodniczącą, a dokumenty podpisuje inna, potrafi zablokować choćby wniosek o dotację. Pytania formalne najłatwiej wyjaśnić na infolinii ARiMR pod numerem 800 38 00 84 albo u pełnomocnika do spraw KGW w waszym biurze powiatowym.

Gdy spór odejdzie już od emocji, a do gry wejdą uchwały i zmiany w zarządzie, przyda się porządek w dokumentach. Zebraliśmy wzory dokumentów członkowskich KGW do pobrania, w tym uchwałę o wykreśleniu członka i listę obecności. Jeśli natomiast sama przewodnicząca chce ustąpić, opisujemy to krok po kroku w tekście o tym, jak zrezygnować z funkcji przewodniczącej KGW.

Najczęstsze pytania

Czy mogę zgłosić konflikt do ARiMR, żeby rozsądzili spór?
Nie. ARiMR nadzoruje finanse, dokumenty i zgodność z ustawą, a nie spory między członkiniami. Konflikt rozstrzyga zebranie członków koła. Agencja wkracza tylko wtedy, gdy spór dotknie dokumentów lub wpisu w rejestrze.

Kto może odwołać przewodniczącą?
Tylko zebranie członków. Ani sama przewodnicząca, ani zarząd jednoosobowo, ani urząd nie mają takiego prawa.

Co zrobić, gdy zarząd nie chce zwołać zebrania?
Co najmniej trzy członkinie składają pisemne żądanie z podaniem celu. Zebranie musi się odbyć w ciągu trzech tygodni. Jeśli statut koła wymaga większej liczby osób, trzeba zebrać tyle podpisów, ile w nim zapisano.

Czy odwołanie można przegłosować na bieżącym zebraniu bez zapowiedzi?
Nie. Sprawa musi być w porządku obrad podanym członkiniom wcześniej, zgodnie ze statutem.

Jaką większością odwołuje się przewodniczącą?
Na statucie wzorcowym wystarczy zwykła większość głosów w głosowaniu jawnym. Własny statut koła może wymagać większości kwalifikowanej, na przykład dwóch trzecich, więc najpierw zajrzyjcie do swojego dokumentu.